Kavram Sözlüğü — Seviye 3

Bu sözlük Seviye 3 (Sistem Ustalığı) derslerinde karşılaşacağınız Ajan Geliştirme, Araç Bağlama ve Otomasyon temellerini içerir. Seviye 3 derslerine başlamadan önce burayı okumanız önerilir. Her kavram aynı kalıpta: Nedir → Ne işe yarar → Örnek → (varsa) Opsiyonlar → Nerede karşına çıkar → Derinlemesine.

Bölüm 3 · Ajan ve Otomasyon Temelleri

Slash komutu (EN: slash command)

Nedir: /isim yazınca çalışan, önceden kaydedilmiş hazır talimat. Benzetme: sık kullanılan siparişi "her zamankinden" diye kısaltmak.
Ne işe yarar: Tekerleği tekrar tekrar yazdığınız uzun istemleri tek komuta indirir.
Örnek: /rapor yazıyorsunuz → kayıtlı talimat çalışıyor: "son 7 günün değişikliklerini müşteriye anlatılacak dille, madde madde özetle."
Derinlemesine: seviye-3-sistem.md ders 3.1.

Skill (EN: skill)

Nedir: Claude Code'a öğretilmiş, gerektiğinde kendiliğinden devreye giren yetenek paketi — talimat + gerekirse yardımcı dosyalar.
Ne işe yarar: Slash komutunun gelişmişi: sadece siz çağırınca değil, AI konuyu tanıyınca da devreye girer.
Örnek: Bir "denetim" skill'i: içinde 13 maddelik kırmızı-bayrak listesi + rapor şablonu var; "projeyi denetle" dediğinizde (hatta bazen siz demeden, konu denetime gelince) o listeyle tarama yapar.
Opsiyonlar: Basit tekrar → slash komutu; bilgi+kural içeren yetenek → skill.
Derinlemesine: seviye-3-sistem.md ders 3.1.

Hook (EN: hook)

Nedir: "Şu olay olduğunda şu otomatik çalışsın" kancası — örn. her dosya değişikliğinden sonra otomatik kontrol koştur.
Ne işe yarar: AI'ın uymasını istediğiniz kuralları rica olmaktan çıkarıp mekanik zorunluluğa çevirir.
Örnek: "Her dosya kaydında build çalışsın; kırılırsa oturuma kırmızı uyarı düşsün" kancası — artık kimsenin hatırlaması gerekmiyor, kasis gibi kendiliğinden çalışıyor.
Derinlemesine: seviye-3-sistem.md ders 3.2.

Subagent (alt ajan) (EN: subagent)

Nedir: Ana oturumun, belirli bir işi yapması için görevlendirdiği yardımcı AI çalışanı — kendi ayrı hafızasıyla çalışır, sonucu rapor eder.
Ne işe yarar: İşleri paralel yürütmek ve ana oturumun hafızasını (bağlam penceresini) temiz tutmak.
Örnek: "Şu 40 sayfalık mevzuat dokümanını tara, bana 1 sayfalık özet getir" işini alt ajana verirsiniz; siz ana oturumda tasarımı konuşmaya devam edersiniz — masanıza yalnız özet gelir.
Derinlemesine: seviye-3-sistem.md ders 3.3, seviye-4-filo.md ders 4.1.

API (EN: Application Programming Interface)

Nedir: İki yazılımın birbiriyle konuşma kapısı ve dili. Benzetme: restoranın garsonu — mutfağa girmezsiniz; siparişi garsona verirsiniz, yemek gelir.
Ne işe yarar: Ödeme, e-posta, AI gibi dış hizmetleri ürününüze bağlamanın yolu hep API'dir.
Örnek: Uygulamanız ödeme sağlayıcıya API üzerinden "bu karttan 149 TL çek" isteği yollar; cevap gelir: "çekildi" ya da "reddedildi". Mutfağa (bankacılık sistemine) hiç girmediniz.
Nerede karşına çıkar: "API anahtarı", "API çağrısı", "API limiti".

MCP (EN: Model Context Protocol)

Nedir: AI'a dış araçlar bağlamanın standart fişi — e-posta, veritabanı, tarayıcı gibi araçları AI'ın kullanabileceği hâle getirir. Benzetme: telefona takılan aksesuar standardı (USB-C gibi).
Ne işe yarar: AI sadece "konuşan" değil, sistemlerinizde "iş yapan" hâle gelir.
Örnek: Gmail MCP'si taktınız → "bugün gelen müşteri maillerini özetle, cevap taslaklarını hazırla (GÖNDERME)" diyebiliyorsunuz. Tarayıcı MCP'si taktınız → "canlı sitede kayıt formunu doldur, hata var mı bak."
Derinlemesine: seviye-3-sistem.md ders 3.4.

Memory (kalıcı hafıza) (EN: memory)

Nedir: Oturumlar arasında taşınan not sistemi: AI, öğrendiği kalıcı bilgileri (tercihleriniz, kurallar) dosyalara yazar ve sonraki oturumlarda okur.
Ne işe yarar: Her oturuma sıfırdan anlatma derdini bitirir.
Örnek: Bir kez "bunu hatırla: e-postalar her zaman TASLAK olarak hazırlanır, göndermeyi ben yaparım" dediniz; aylar sonra yeni bir oturumda bile AI e-postayı taslakta bırakıyor.
Derinlemesine: seviye-3-sistem.md ders 3.5.

İzin modu (EN: permission mode)

Nedir: Claude Code'un ne kadar sorarak ilerleyeceğinin ayarı: her adımda onay iste ↔ güvenli işleri sormadan yap ↔ hiç sorma.
Ne işe yarar: Hız ile güvenlik dengesini SİZ kurarsınız. Yeni başlayanın "hiç sorma" modunda çalışması, ehliyetsiz otobana çıkmaktır.
Örnek: İlk hafta: her komut onaylı (soruların kendisi eğitim malzemesi). Bir ay sonra: zararsız komutlar izin listesinde, yalnız riskliler soruluyor. Sandbox denemesinde: tam otomatik.
Derinlemesine: seviye-3-sistem.md ders 3.6.