Seviye 4 · Filo Ustalığı
Kimlik hedefi: "Ajan filosu yöneten kişi." Artık tek oturum değil, aynı anda birden çok ajan; tek proje değil, ürün portföyü; el işi değil, kendi kendine çalışan sistemler yönetiyorsunuz. Bu seviyenin özü mezun profilinin 3. yetkinliğidir: iş bölümü yapmak ve verilen işi denetlemek.
Bu seviyenin kavramları: subagent · branch · merge · model kademeleri · token · LLM · eğitim vs çıkarım · açık↔kapalı model · fine-tuning · RAG
DERS 4.1 Paralel ajanlar ve worktree: çakışmasız eşzamanlılık
1 · TanımParalel çalışma = birden çok ajanın aynı anda iş yapması. Worktree = aynı reponun, her ajana ayrı çalışma kopyası veren git düzeneği — herkes kendi masasında çalışır, işler bitince birleştirilir.
2 · İşlev ve amaçSeviye 3.3'te paralelliğin kuralını öğrendiniz: sadece bağımsız işler. Peki iki ajan aynı PROJEDE çalışacaksa? Aynı dosyalara dokunurlarsa birbirlerinin işini ezerler. Worktree bu çakışmayı yapısal olarak önler: her ajan kendi kopyasında, sonuçlar merge kapısında birleşir — ve o kapı sizin denetim noktanızdır.
3 · Nasıl yapılırTarifle kurulur: "şu iki işi aynı projede paralel yürüt: her biri için ayrı worktree aç, işler bitince bana iki ayrı özet ver; merge kararını ben vereceğim." İş bölümü ilkesi (4.6'nın ön izlemesi): paralel verilecek işleri dosya bölgelerine göre ayırın ("biri arayüz metinleri, öbürü e-posta şablonları") — bölgeler kesişmiyorsa çakışma riski düşük.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: "bağımsız sandığınız" işlerin ortak bir dosyada buluşması (ikisi de aynı ayar dosyasını değiştirir) → merge'de çatışma. Çözüm: paralel başlatmadan önce sorun: "bu iki işin dokunacağı dosya listelerini tahmin et — kesişim var mı?" Tuzak 2: paralellik sarhoşluğu — beş iş aynı anda, hiçbirinin diff'i okunmuyor. Çözüm: paralel iş sayınız, denetleyebileceğiniz iş sayısıdır; başlangıçta ikiyle yetinin.
5 · AlternatiflerSıralı çalışma hâlâ meşru: işler kısaysa veya birbirini besliyorsa kuyruk daha sağlıklı. Paralellik bir amaç değil, bekleme sürelerini eriten bir araçtır.
6 · Denetim penceresiMerge kapısı protokolü: her ajanın işi AYRI denetlenir (diff üç sorusu + kabul kriteri), sonra birleştirilir; asla "ikisini birden birleştir, sonra bakarız" değil. Kırmızı bayrak: merge sırasında çatışma çözümünü AI'ın "uygun gördüğü gibi" yapması — çatışma çözümü sizin kararınızdır, en azından "hangi tarafı neden seçtin?" raporunu okuyun.
7 · Mini egzersiz (SANDBOX)Üret: sandbox'ta iki bağımsız küçük işi worktree'li paralel yürüttürün. Denetle: iki işi ayrı ayrı kabul edin, sonra merge ettirin; merge sonrası build kapısını koşturun.
8 · Kontrol soruları(1) Worktree hangi sorunu yapısal olarak çözer? (2) Paralel iş sayınızın üst sınırını ne belirler? (3) Merge kapısında protokol nedir?
9 · Mentor istemi
VibeUni Seviye 4 Ders 4.1'in (paralel ajanlar + worktree) hocası ol. Worktree'yi
"aynı projenin fotokopisinde çalışan iki usta" metaforuyla anlat. Bana 4 iş çifti ver;
hangileri paralel worktree'ye uygun, karar vereyim. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.2 Otonom çalışma: siz yokken çalışan sistem
1 · TanımOtonom çalışma = ajanın sizin başında olmadığınız sürelerde iş yapması: uzun görevlerde kendi kendine ilerleme, zamanlanmış görevler (cron: "her gece 03:00'te şunu yap"), döngülü görevler ("her saat kontrol et").
2 · İşlev ve amaçFilonun asıl vaadi: siz uyurken denetim taraması koşabilir, rapor yazılabilir, rutin bakım yapılabilir. Ama otonom sistem, o sürede onay soracak kimse olmadığı için tüm önceki seviyelerin sınavıdır: kapılar (2.3), kırmızı bölge sınırları (2.5), izin tasarımı (3.6) sağlam değilse otonomiye çıkılmaz — "kapısız otomasyon, frensiz otomobil."
3 · Nasıl yapılırOtonom göreve çıkış kontrol listesi: (1) Görev tarifi yazılı ve sınırlı — ne yapacak, neye ASLA dokunmayacak ("okuma + rapor serbest; değişiklik sadece branch'e; merge sabaha bana"). (2) Çıktı teslim formatı belli — sabah ne bulacaksınız: rapor dosyası mı, hazır branch mi? (3) Kırmızı bölge kilitli — canlı veritabanı, yayın, gönderim otonom görevde kapalı. (4) İlk seferler gözetimli — yeni otonom görevi ilk 1-2 kez başında izleyin, sonra bırakın. Kurulum tarifle: "her gece 02:00'de şu taramayı çalıştırıp raporu şu dosyaya yazan zamanlanmış görev kur."
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: gece boyu "başarıyla" yanlış iş — tarif muğlaktı, sistem 6 saat yanlış yöne koştu. Çözüm: otonom tarifler en katı 4-parça tariflerdir; kabul kriteri olmayan görev geceye bırakılmaz. Tuzak 2: sessiz ölüm — görev üçüncü gece bir hatayla durdu, siz iki hafta sonra fark ettiniz. Çözüm: görev her koşuşunda kısa bir iz bıraksın ("çalıştım, sonuç: ..."); haftada bir izleri kontrol edin. Tuzak 3: otonom görevin ürettiğini denetlemeden kullanmak — gece raporu da bir ajan raporudur, örneklem doğrulaması (3.3) uygulanır.
5 · AlternatiflerOtonomluk kademelidir: (a) uzun görevi gündüz verip başka işe geçmek (yarı-otonom), (b) tek seferlik gece görevi, (c) kalıcı zamanlanmış rutin. (a)'da ustalaşmadan (c)'ye geçmeyin.
6 · Denetim penceresiSabah denetim rutini: (1) iz kaydı var mı — görev gerçekten çalışmış mı? (2) çıktının örneklem kontrolü — rapordan 2 iddia doğrula; (3) sınır ihlali taraması — "gece görevinde branch dışına yazılan, gönderilen, silinen bir şey var mı?" Kırmızı bayrak: gece görevinin dokunmaması gereken bir şeye "iyi niyetle" dokunması — tarifi o gün sıkılaştırın.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: zararsız bir gece görevi kurun: "her gece projedeki değişiklikleri özetleyen + mimari 5-işaret kontrolü koşan rapor". Denetle: ertesi sabah, sabah-denetim rutininin üç adımını uygulayın.
8 · Kontrol soruları(1) Otonomiye çıkış kontrol listesinin 4 maddesi nedir? (2) "Sessiz ölüm" nasıl önlenir? (3) Otonomluğun üç kademesi nedir?
9 · Mentor istemi
VibeUni Seviye 4 Ders 4.2'nin (otonom çalışma) hocası ol. Otonom görevi "gece vardiyası
devri" metaforuyla anlat: vardiya talimatı nasıl yazılır? Benimle birlikte gerçek bir
gece görevi talimatı yazalım; eksiklerimi yakala. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.3 Çoklu proje yönetimi: portföyün anayasal düzeni
1 · TanımÇoklu proje düzeni = birden çok ürün reposunu ortak kurallar altında yönetme mimarisi: kök kurallar (tüm projeler için geçerli CLAUDE.md) + proje kuralları (her reponun kendi CLAUDE.md'si) + kişisel katman (memory).
2 · İşlev ve amaçİkinci-üçüncü ürününüzde başlayan sorun: aynı kuralları her projeye kopyalıyorsunuz, sonra biri güncellenince diğerleri bayat kalıyor. Çözüm hiyerarşidir: her kural, geçerli olduğu EN GENİŞ katmana bir kez yazılır — tüm projeler için geçerliyse köke, tek projeye özelse repoya, size özelse memory'ye. (Bu, 3.5'teki üç-katman haritasının portföy ölçeğine büyümüş hâlidir.)
3 · Nasıl yapılır(1) Tüm projeleriniz tek çatı klasör altında dursun (örn. is/ veya dev/); kök CLAUDE.md o çatıya. (2) Köke ne yazılır: her projede geçerli standartlar ("commit öncesi build", kırmızı bölge protokolü, izin ilkeleri). (3) Her repoya ne kalır: o ürünün özel gerçekleri. (4) Yeni proje ritüeli: "yeni proje başlıyor: kök kuralları oku, bu projeye uygun bir CLAUDE.md taslağı çıkar" — standart, ilk günden kurulur. (5) Portföy görünürlüğü: haftada bir "tüm projelerde son 7 günün özetini tablo yap" gibi tek bakışlık rapor isteyin.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: katman ihlali — kök kural bir repoda "geçici olarak" delinir, kalıcılaşır. Çözüm: delme ihtiyacı gerçekse kural yanlıştır; kökte güncelleyin, sessizce delmeyin. Tuzak 2: bağlam karışması — bir projenin oturumunda başka projenin işini konuşmak; AI iki projenin gerçeklerini karıştırır. Çözüm: bir oturum = bir proje; proje değişince /clear. Tuzak 3: kopya sürüklenmesi — aynı yardımcı kod/şablon üç repoya kopyalanmış, üçü de farklılaşmış. Çözüm: 2.7'deki "aynı bilgi iki yerde mi?" kontrolünün portföy versiyonunu ara sıra koşturun.
5 · AlternatiflerTüm ürünleri tek repoya koymak (monorepo) da bir okuldur; küçük ekip + bağımsız ürünlerde repo-başına-ürün + kök kurallar genelde daha yönetilebilir.
6 · Denetim penceresiPortföy denetim istemi (ayda bir): "Çatı klasördeki tüm projeleri gez: hangilerinde CLAUDE.md yok/bayat, hangilerinde kök kurallarla çelişen yerel kural var, hangi projeler 30+ gündür dokunulmamış? Tablo yap." Kırmızı bayrak: aynı sorunun üç projede üç farklı çözümü — standart eksik demektir, köke yazılacak yeni madde bulundu.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: kök CLAUDE.md'nizi oluşturun/gözden geçirin — Seviye 1-3'te öğrendiğiniz kuralların hangileri TÜM projelerinizde geçerli? Onları köke taşıyın. Denetle: portföy denetim istemini çalıştırın; çıkan tabloda en az bir katman ihlali arayın.
8 · Kontrol soruları(1) "Her kural en geniş geçerli katmana bir kez" ilkesi hangi sorunu çözer? (2) Bağlam karışması nasıl önlenir? (3) Portföy denetiminde kırmızı bayrak nedir?
9 · Mentor istemi
VibeUni Seviye 4 Ders 4.3'ün (çoklu proje yönetimi) hocası ol. Katman hiyerarşisini
"apartman yönetim planı / daire içi kurallar / kişisel alışkanlıklar" metaforuyla anlat.
Bana 6 kural örneği ver; her birini doğru katmana yerleştireyim. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.4 Model ve maliyet: doğru boy, doğru fatura
1 · TanımModel kademeleri: büyük/akıllı/pahalı ↔ küçük/hızlı/ucuz. Maliyet birimi tokendır: okunan + yazılan her metin sayaca işler.
2 · İşlev ve amaçFilo büyüyünce fatura da büyür. Model seçimi bir cimrilik konusu değil, işe-alım kararıdır: her göreve profesör atanmaz — bazı işlere stajyer hem yeter hem daha hızlıdır. Doğru eşleştirme, aynı bütçeyle 5-10 kat fazla iş demektir.
3 · Nasıl yapılırEşleştirme tablosu: Büyük model (Opus sınıfı) → mimari kararlar, zor hata avı, kritik denetimler, plan yazımı. Orta model (Sonnet sınıfı) → günlük üretim işlerinin çoğu; varsayılanınız bu. Küçük model (Haiku sınıfı) → mekanik/hacimli işler: özetleme, tarama, biçimsel dönüşümler. Pratik uygulama: subagent'lara iş verirken kademeyi tarife ekleyin ("bu tarama işini küçük modelle yap"). Maliyetin ikinci düğmesi bağlam disiplinidir: 1.2'deki "masaya az evrak" kuralı aynı zamanda fatura kuralıdır — gereksiz dosya okutmak, para yakmaktır.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: her işi en büyük modelle yapmak — fatura şişer, hız düşer. Tuzak 2 (tersi): kritik denetimi küçük modele vermek — ucuz denetçi, pahalı hatayı kaçırır; denetimden kısılmaz. Tuzak 3: maliyeti hiç izlememek. Çözüm: ayda bir bakın — "bu ayki kullanım nereye gitti; en çok token yakan üç alışkanlığım ne?" Sürpriz kalem genelde ya dev bağlamlar ya gereksiz tekrar turlarıdır (1.6'daki kısır döngülerin faturası!).
5 · AlternatiflerHibrit stratejiler: pahalı model planlar, ucuz model uygular, pahalı model denetler ("sandviç" düzeni). Bazı hacimli/mekanik işler için ayrı ucuz sağlayıcı veya yerel model (4.7) kullanmak da meşrudur — kritik işler ana modelde kalmak şartıyla.
6 · Denetim penceresiKalite-düşüşü testi: bir işi küçük modele devrettiyseniz, ilk 2-3 çıktıyı büyük modele denetletin ("bu işi şu kademede yaptırdım — kalite kabul edilebilir mi, nerelerde zayıf?"). Kabul sınırının altındaysa kademeyi geri yükseltin. Kırmızı bayrak: "ucuza kaçtık" kararının üç hafta sonra sessiz kalite erozyonu olarak dönmesi.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: bir haftalık işlerinizi üç kademeye ayıran bir eşleştirme listesi çıkarın (AI ile birlikte). Denetle: bir mekanik işi küçük modele verin ve kalite-düşüşü testini uygulayın.
8 · Kontrol soruları(1) Üç kademe hangi iş türlerine eşlenir? (2) Neyden tasarruf edilmez? (3) Bağlam disiplini maliyeti nasıl etkiler?
9 · Mentor istemi
VibeUni Seviye 4 Ders 4.4'ün (model/maliyet) hocası ol. Kademeleri işe-alım metaforuyla
(profesör/usta/stajyer) anlat. Bana 8 görev say; her birine kademe atayayım,
değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.5 Denetim kültürü: çekişmeli denetim ve merge kapısı
1 · TanımDenetim kültürü = denetimin kişisel refleks olmaktan çıkıp sisteme gömülmesi. İki temel aracı: çekişmeli denetim (bir ajanın bulgusunu başka ajanların ÇÜRÜTMEYE çalışması) ve merge kapısı kuralı (denetimsiz hiçbir iş ana kopyaya karışmaz).
2 · İşlev ve amaçTek denetçinin iki zaafı var: yanlış alarm üretir (olmayan sorunu sorun sanır) ve kör noktası vardır. Çekişmeli düzen ikisini de törpüler: bulgu → bağımsız doğrulayıcı "bunu çürüt" talimatıyla bakar → ayakta kalan bulgu gerçek bulgudur. Bu, 1.5'teki ikinci-ajan fikrinin kurumsallaşmış hâlidir: artık tek denetçi değil, denetim MAHKEMESİ kuruyorsunuz.
3 · Nasıl yapılırDenetim kampanyası tarifi (dönemsel, ürün başına):
Bu ürüne çok boyutlu denetim kampanyası kur: güvenlik, hata riski, mimari sağlık,
kullanıcı deneyimi ve performans boyutlarını AYRI ajanlarla tara. Her bulguyu ikinci
bir ajana "bu bulguyu çürütmeye çalış" talimatıyla doğrulat. Ayakta kalanları
önem sırasına dizip "bulgu → kanıt → önerilen düzeltme" tablosu yap. Düzeltme YOK —
önce tabloyu ben onaylayacağım.
Onayladıklarınızı parti parti düzelttirir, her partiyi kapılardan geçirirsiniz. Merge kapısı kuralını da yazılı hâle getirin (kök CLAUDE.md): "denetimden geçmemiş branch merge edilmez."
4 · Ne ters gider + gerçek vaka
Gerçek vaka: Gerçek bir üründe, bir özellik denetimsiz merge edildi. Haftalar sonra yapılan kampanyalı denetimde iki bomba çıktı: ücretli özelliğin kota sayacı HİÇ çalışmıyordu (kullanıcılar sınırsız bedava kullanıyordu) ve bir grup özellik canlıda sessizce hata veriyordu. İkisi de "denetimsiz merge"in bedeliydi — ve ikisi de merge kapısında 10 dakikalık denetimle yakalanabilirdi. Ders: denetim maliyeti her zaman hasar maliyetinden ucuzdur; sadece faturaları farklı günlerde gelir.
Tuzaklar: denetim raporunu alıp HİÇBİRİNİ düzeltmemek (rapor tiyatrosu) — kampanya, düzeltme partileri planlanmadan bitmiş sayılmaz. Ve tersi: her bulguyu sorgusuz düzelttirmek — çürütme turu atlanmışsa yanlış alarmlara emek gömersiniz.
5 · AlternatiflerKampanya dozu ürünün evresine göre: yeni üründe ayda bir kapsamlı; olgun üründe çeyrekte bir + her büyük özellik sonrası hedefli mini-denetim. Denetimsiz tek meşru alan: atılabilir prototipler.
6 · Denetim penceresi(Denetimin denetimi!) Kampanya kalite kontrolü: rapordaki 2 bulguyu kendiniz doğrulayın (3.3 örneklem kuralı) + 1 bulgunun çürütme turunu okuyun — çürütme gerçekten çürütmeye çalışmış mı, yoksa "evet doğru" diye onaylamış mı? Kırmızı bayrak: tüm bulguların doğrulanmış çıkması (çekişme yok demektir) veya bulguların kanıtsız genellemeler olması.
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: bir ürününüzde tek boyutlu mini-kampanya koşturun (sadece "hata riski" boyutu, çürütme turlu). Denetle: kampanya kalite kontrolünü uygulayın.
8 · Kontrol soruları(1) Çekişmeli denetim tek denetçinin hangi iki zaafını çözer? (2) Merge kapısı kuralı nedir? (3) "Rapor tiyatrosu" nedir?
9 · Mentor istemi
VibeUni Seviye 4 Ders 4.5'in (denetim kültürü) hocası ol. Çekişmeli denetimi mahkeme
(iddia/savunma/yargıç) metaforuyla anlat. Bana örnek bir denetim bulgusu ver; ben
çürütme sorularını yazayım, sen değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.6 İş bölümü ve kabul denetimi: paketle, kriterle, denetle
1 · Tanımİş bölümü = büyük işi bağımsız teslim edilebilir paketlere ayırmak. Kabul denetimi = her paketi, önceden yazılmış kabul kriterlerine karşı denetleyerek teslim almak. Paketi kimin yaptığı (insan, ajan, ajans) süreci değiştirmez.
2 · İşlev ve amaçMezun profilinin 3. yetkinliği ve bu programın zirve dersi. Ders 1.1'de tek işin kabul kriterini yazdınız; şimdi aynı disiplini proje ölçeğine çıkarıyorsunuz. Paketleme olmadan filo yönetilemez: "siteyi yenile" bir iş emri değildir; kimse denetleyemez, bitip bitmediği tartışmaya kalır.
3 · Nasıl yapılırDört adım: (1) Paketle: "şu hedefi bağımsız teslim edilebilir paketlere böl; her paket tek oturumda bitebilecek boyda olsun ve tek sorumluluğu olsun." İyi paket testi: "bu paketi tek cümleyle tarif edebiliyor muyum ve bittiğini nasıl anlarım biliyorum muyum?" (2) Kriterle: her pakete 2-4 maddelik kabul kriteri — mekanik maddeler şart ("build geçer", "şu akış çalışır"), öznel maddeler yasak ("güzel olur"). (3) Dağıt: paketleri ajanlara/worktree'lere/günlere dağıtın; bağımlı paketleri sıraya, bağımsızları paralele (4.1). (4) Teslim al: paket geldiğinde kriter listesi elinizde — madde madde işaretleyin; geçmeyen paket geri döner ("şu kriter sağlanmadı: [kanıt]" — duygusuz, kanıtlı iade).
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: dev paket — "üye sistemi" bir paket değil, bir bölgedir; böl. Tuzak 2: kriterlerin işten SONRA yazılması — iş, kriteri kendine uydurmuş olur; kriter her zaman işten önce. Tuzak 3: iade edilemeyen paket — "madem yapılmış, kabul edelim" (batık maliyet tuzağının teslim-alma versiyonu). Çözüm: kriteri sağlamayan paket, ne kadar emek yenmiş olursa olsun iade edilir; aksi hâlde kriterleriniz süs olur ve bir daha kimse onlara uymaz.
5 · AlternatiflerKüçük işlerde bu tören gereksiz (1.1'in tek-iş şablonu yeter). Paketleme, iş "tek oturumda bitmeyecek + birden çok el değecek" boyuta gelince devreye girer.
6 · Denetim penceresiTeslim-alma anının kırmızı bayrakları: paket, kriterlerinde OLMAYAN işler de yapmış ("hazır elim değmişken...") → kapsam sızması, ayrıca denetlenmeli · kriter "sağlandı" ama kanıt gösterilemiyor · iki paketin diff'leri kesişiyor (paketleme yanlıştı). İkinci-ajan kabul denetimi: "Şu paket şu kriterlerle teslim edildi: [liste]. Bağımsız denetle: her kriter için GEÇTİ/KALDI + kanıt; kriter dışı yapılmış işleri ayrıca listele."
7 · Mini egzersiz (KENDİ-PROJEN)Üret: gerçek bir orta boy hedefi (örn. "ürüne geri bildirim formu ekle") 3-4 pakete böldürün, her pakete kriter yazın, birini yaptırın. Denetle: teslim almayı kriter listesiyle ve ikinci-ajan kabul denetimiyle yapın; en az bir maddeyi bizzat deneyerek işaretleyin.
8 · Kontrol soruları(1) İyi paketin iki testi nedir? (2) Kriter neden işten önce yazılır? (3) Kriteri sağlamayan ama "emek verilmiş" paket ne olur, neden?
9 · Mentor istemi
VibeUni Seviye 4 Ders 4.6'nın (iş bölümü ve kabul denetimi) hocası ol. Konuyu inşaat
taşeron sözleşmesi metaforuyla anlat. Bana bir hedef ver, ben paketleyip kriterleyeyim;
paketlerimi ve kriterlerimi acımasızca değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
DERS 4.7 Kendi AI altyapın: LLM yaşam döngüsü (Ollama)
1 · TanımBu ders LLM'in tam yaşam döngüsünü kullanıcı gözünden kapatır: nedir → neden kendin kurarsın → nasıl kurulur → nasıl "eğitilir" → alternatifleri ne. Ana araç: Ollama — açık modelleri kendi bilgisayarınızda tek komutla çalıştıran program.
2 · İşlev ve amaç (neden kurulur?)Üç meşru sebep: (1) Gizlilik — veri makinenizden hiç çıkmaz (hasta verisi, hukuki dosyalar, ticari sır). (2) Maliyet — hacimli/mekanik işlerde API faturası yerine kendi donanımınız. (3) Bağımsızlık/offline — internet ve sağlayıcı olmadan çalışma. Ve bir dördüncüsü: anlayış — kendi makinenizde model çalıştırmak, "AI" kelimesinin büyüsünü bozar; onun da bir program olduğunu görürsünüz.
3 · Nasıl yapılır(a) Kurulum: Ollama'yı indirin (ollama.com), sonra terminalde ollama run llama3.2 gibi tek komut — model iner ve konuşmaya başlarsınız. Kurulumu Claude Code'a da yaptırabilirsiniz: "Ollama kur, donanımıma uygun bir model öner ve indir." (b) Model seçimi: açık model aileleri (Llama, Qwen, Mistral, DeepSeek) ve boyları (milyar parametre = "B" sayısı) vardır; kural basit: donanım belirler — sıradan bir dizüstü 3-8B modelleri rahat, 70B+ modelleri ancak güçlü/pahalı donanım çalıştırır. (c) "Eğitme" — gerçekçi merdiven (en sık yanlış anlaşılan konu): sıfırdan eğitim milyon-dolar ligidir ve sizin liginiz DEĞİLDİR — bunu bilmek de dersin parçası. Sizin merdiveniniz: sistem istemi (modele kalıcı rol/kural tanımı — dakikalar) → RAG (kendi belgelerinizi bağlamak — "kendi verimle konuşsun" ihtiyacının %90 cevabı) → fine-tuning (örneklerle davranış ayarı — ancak ilk iki basamak yetmezse). Çoğu gerçek ihtiyaç ilk iki basamakta biter.
4 · Ne ters gider + çözümüTuzak 1: beklenti kazası — 7B yerel model, Opus gibi konuşmaz; hayal kırıklığı kurulumdan değil beklentiden çıkar. Çözüm: yerel modeli doğru işlere koyun (özetleme, sınıflandırma, taslak, gizli-veri işleme), zirve zekâ istediğiniz işleri bulutta tutun. Tuzak 2: donanım duvarı — büyük model indirip makineyi kilitlemek. Çözüm: küçükten başlayıp yukarı deneyin. Tuzak 3: "fine-tune edelim" hevesi — veri hazırlamadan girilen fine-tune, para ve zaman yakar. Çözüm: merdiven sırası; fine-tune'a ancak RAG'in yetmediğini KANITLADIKTAN sonra.
Gerçek vaka: Gerçek bir projede, gizlilik gerektiren bir asistan tamamen yerel modelle kuruldu (kendi LLM + kendi bilgi grafiği). Ders: "kendi AI'ın" romantizm değil, doğru ihtiyaçta (veri dışarı çıkamaz) rasyonel mühendislik kararıdır — ama aynı proje, zirve-zekâ işlerini bulut modellere bırakmaya devam etti. Hibrit, olgunluktur.
5 · AlternatiflerYerel tek yol değil: bulut API (zirve kalite, veri sağlayıcıya gider) · hosted açık model servisleri (Groq, Together: açık modelleri hızlı/ucuz bulutta çalıştırır — "açıklık + sıfır donanım" orta yolu) · kendi GPU sunucun (ölçekli yerel — işletme yükü size). Karar sorusu tek: verim nerede durabilir, kaliteyi nerede istiyorum, faturayı kim ödüyor?
6 · Denetim penceresiYerel-bulut karşılaştırma testi (yerel modele iş devretmeden önce): aynı 5 görevi yerel modele ve bulut modele verin; çıktıları yan yana, hangisi hangi görevde kabul sınırının altında? Kırmızı bayraklar: yerel modelin halüsinasyonu daha SIK ve daha özgüvenlidir — kaynak sorma refleksi (1.7) yerelde iki kat önemli · gizlilik gerekçesiyle kurulan sistemin bir köşesinin sessizce buluta veri sızdırması ("bu kurulumda hangi adımda veri makine dışına çıkıyor? hiç mi?" — kurdurduktan sonra sordurun).
7 · Mini egzersiz (SANDBOX)Üret: Ollama kurun, donanımınıza uygun küçük bir model indirin, 10 dakika sohbet edin. Denetle: karşılaştırma testini koşun (5 görev, yerel vs bulut) ve kendi cümlelerinizle bir "bu makinede neye yarar / neye yaramaz" listesi yazın.
8 · Kontrol soruları(1) Kendi LLM kurmanın üç meşru sebebi nedir? (2) "Eğitme merdiveni"nin basamakları ve sırası nedir? (3) Groq/Together tarzı servisler hangi orta yolu sunar?
9 · Mentor istemi
VibeUni Seviye 4 Ders 4.7'nin (LLM yaşam döngüsü, Ollama) hocası ol. Eğitim/çıkarım
farkını ve eğitme merdivenini (sistem istemi → RAG → fine-tune) aşçılık metaforlarıyla
anlat. Bana 5 ihtiyaç senaryosu ver; her birine merdivenden basamak seçeyim,
değerlendir. Sonunda 3 kontrol sorusu.
Seviye 4 Mezuniyeti
Görev (KENDİ-PROJEN): Bir ürününüze uçtan uca denetim kampanyası yürütün: çok boyutlu çekişmeli denetim (4.5) → onayladığınız bulguları paketlere bölüp kriterleyin (4.6) → paketleri dağıtın (paralel uygunsa worktree'li, 4.1) → her paketi kabul denetimiyle teslim alın → merge kapısından geçirin. Kampanya raporu + kapanan paketler listesi = mezuniyet kanıtınız.
Seviye-sonu mentor istemi (kümülatif):
VibeUni Seviye 4'ün bitirme sınavını yap. Yedi dersin kontrol sorularından karışık 7
soru sor; ayrıca Seviye 1-3'ün sorularından rastgele 3 soru ekle (kümülatif tekrar).
Cevaplarımı değerlendir; programın bütünü için zayıf noktalarımı raporla.
Son adım: capstone.md — sıfırdan yaratma sınavı.